Ekstrakcja zębów – jak przebiega i co się z tym wiąże?
Ekstrakcja zęba, czyli jego usunięcie, to jeden z najczęstszych zabiegów chirurgii stomatologicznej, który budzi wiele pytań i obaw. Choć nowoczesna stomatologia dąży do zachowania naturalnych zębów jak najdłużej, są sytuacje, w których ekstrakcja jest nieunikniona – na przykład przy bardzo zaawansowanej próchnicy, powikłaniach po leczeniu kanałowym, silnym stanie zapalnym lub zatrzymaniu zębów mądrości. Warto zrozumieć, jak przebiega taki zabieg i jak się do niego przygotować, by zminimalizować stres oraz uniknąć powikłań.
Kiedy konieczna jest ekstrakcja zęba u pacjenta?
Ekstrakcja, czyli usunięcie zęba, to zabieg, którego celem jest wyeliminowanie z ogniska zapalnego lub przywrócenie komfortu funkcjonowania jamy ustnej. Choć stomatolodzy zawsze starają się ratować naturalne uzębienie, zdarzają się sytuacje, w których jego zachowanie jest niemożliwe. Ekstrakcja może być konieczna przy głębokiej próchnicy, która objęła korzeń zęba, przy pęknięciu lub złamaniu korony zębowej poniżej linii dziąsła, a także przy zaawansowanych chorobach przyzębia, prowadzących do rozchwiania zębów. Do częstych wskazań należy również zatrzymanie zębów mądrości, czyli ich nieprawidłowy rozwój lub brak miejsca w łuku zębowym. Zęby usuwa się także przed leczeniem ortodontycznym, jeśli brakuje miejsca na prawidłowe ustawienie pozostałych. Każdy przypadek powinien być rozpatrywany indywidualnie, po dokładnej diagnostyce klinicznej i radiologicznej.
Jak wygląda przebieg ekstrakcji zęba u dentysty?
Zabieg ekstrakcji zęba przebiega w znieczuleniu miejscowym, dzięki czemu jest całkowicie bezbolesny. Na początku lekarz przeprowadza dokładny wywiad i ocenia stan zdrowia pacjenta. Następnie wykonuje zdjęcie rentgenowskie, które pozwala ocenić ułożenie zęba, liczbę i kształt korzeni oraz ich relację do sąsiednich struktur anatomicznych, np. nerwu zębodołowego czy zatoki szczękowej. Po podaniu znieczulenia dentysta przystępuje do właściwej części zabiegu – najpierw oddziela więzadła utrzymujące ząb w zębodole, a następnie przy pomocy specjalnych dźwigni i kleszczy stopniowo usuwa ząb. W przypadku trudnych ekstrakcji – np. zębów zatrzymanych – konieczne może być nacięcie dziąsła i usunięcie fragmentów kości. Na zakończenie rany zostaje oczyszczona, a w razie potrzeby założone zostają szwy. Całość trwa zwykle od kilkunastu minut do około godziny w trudniejszych przypadkach.
Co dzieje się po usunięciu zęba?
Po zabiegu organizm rozpoczyna naturalny proces gojenia się rany. W miejscu po zębie tworzy się skrzep, który pełni funkcję naturalnego opatrunku – chroni ranę przed zakażeniem i umożliwia odbudowę tkanek. Kluczowe jest, aby przez pierwsze godziny po zabiegu nie płukać intensywnie ust, nie spożywać gorących posiłków i nie dotykać miejsca po ekstrakcji językiem lub palcami. Przez co najmniej 24 godziny należy unikać palenia papierosów oraz intensywnego wysiłku fizycznego. Wskazana jest dieta miękka i chłodna, a także przyjmowanie leków przeciwbólowych, jeśli pojawi się dyskomfort. Po kilku dniach rana powinna się wyraźnie wyciszyć, a ewentualne szwy są usuwane zwykle po 7–10 dniach. W razie przedłużonego bólu, obrzęku czy gorączki – należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem.
Ekstrakcja zęba – możliwe powikłania i jak ich unikać
Jak każdy zabieg chirurgiczny, również ekstrakcja zęba może wiązać się z ryzykiem powikłań. Do najczęstszych należy tzw. suchy zębodół – stan, w którym skrzep nie utrzymuje się w ranie lub zostaje przedwcześnie wypłukany, co prowadzi do bólu i stanu zapalnego. Innym możliwym powikłaniem jest uszkodzenie sąsiednich zębów, nerwów lub zatoki szczękowej (w przypadku zębów górnych). Dlatego tak istotne jest przestrzeganie zaleceń pozabiegowych i wykonanie zabiegu u doświadczonego specjalisty. Współczesna stomatologia oferuje wiele rozwiązań, które minimalizują ryzyko i przyspieszają proces gojenia – od nowoczesnych środków znieczulających po techniki mikrochirurgiczne.
Co po ekstrakcji – odbudowa brakującego zęba
Usunięcie zęba powinno być traktowane jako etap, a nie zakończenie leczenia stomatologicznego. Brak zęba wpływa bowiem nie tylko na estetykę uśmiechu, ale również na funkcję żucia, fonetykę oraz ustawienie pozostałych zębów. Długotrwałe braki w uzębieniu prowadzą do przesuwania się sąsiednich zębów, zaniku kości oraz przeciążeń stawów skroniowo-żuchwowych. Dlatego po ekstrakcji warto rozważyć odbudowę protetyczną – most, koronę na implancie lub protezę częściową. Wspólnie z lekarzem można dobrać najlepsze rozwiązanie, które przywróci pełną funkcjonalność jamy ustnej i pozwoli cieszyć się zdrowym, naturalnym uśmiechem.